Posts

भगवती सरस्वती प्रार्थना

Image
  या कुन्देन्दुतुषारहारधवला या शुभ्रवस्त्रावृता या वीणावरदण्डमण्डितकरा या श्वेतपद्मासना। या ब्रह्माच्युतशंकरप्रभृतिभिर्देवैः सदा वन्दिता सा मां पातु सरस्वती भगवती निःशेषजाड्यापहा ॥ 1 ।।   शुक्लां ब्रह्मविचारसारपरमामाद्यां जगद्व्यापिनीं वीणापुस्तकधारिणीमभयदां जाड्यान्धकारापहाम्। हस्ते स्फाटिकमालिकां विदधतीं पद्मासने संस्थितां वन्दे तां परमेश्वरीं भगवतीं बुद्धिप्रदां शारदाम् ॥ 2 ।। डॉ. जितेन्द्र तिवारी 

मध्यप्रदेश स्थापना दिवस की शुभकामनाएं

Image
आज देश का हृदयप्रदेश अर्थात् मध्यप्रदेश अपने जन्म के 66 वर्ष पूरे करते हुए 67वें वर्ष में प्रवेश कर रहा है।  मध्यप्रदेश स्थापना दिवस की शुभकामनाएं  स्थापना दिवस - 01 नवंबर 1956 #मध्यप्रदेश #MadhyaPradesh #स्थापनादिवस #1November1956

श्रीकृष्णजन्माष्टम्याः शुभाशयाः

Image
  वंशीविभूषितकरान्नवनीरदाभात् पीताम्बरादरुणबिम्बफलाधरोष्ठात्। पूर्णेन्दुसुन्दरमुखादरविन्दनेत्रात् कृष्णात्परं किमपि तत्त्वमहं न जाने।। श्रीकृष्णजन्माष्टम्याः अनन्तमङ्गलकामनाः   जिनके करकमल   वंशी   से विभूषित हैं , जिनकी नवीन मेघ जैसी आभा है , जिनके पीत वस्त्र है , अरुण बिम्बफल के समान अधरोष्ठ हैं , पूर्ण   चन्द्र   के सदृश सुन्दर मुख और कमल जैसे नयन हैं , ऐसे   भगवान श्रीकृष्ण   को छोड़कर अन्य किसी भी तत्त्व को मैं नहीं जानता हूं । श्रीकृष्णजन्माष्टमी की शुभकामनाएं ।

रघुवंशमहाकाव्यस्य प्रथमसर्गस्य सारांशः

Image
       रघुवंशमहाकाव्यस्य प्रथमसर्गे महाकविकालिदासः ‘वागर्थाविव सम्पृक्तौ वागर्थप्रतिपत्तये। जगतः पितरौ वन्दे पार्वतीपरमेश्वरौ।’ इति शब्दार्थयोः इव सम्पृक्तये पार्वतीपरमेश्वरयोः वन्दनां विधाय उदात्तरघुवंशे उत्पन्नानां राज्ञां चरितं स्वलघुत्वम् उपस्थापनपुरस्सरं वर्णयितुं प्रारभते। सूर्यवंशे मनुः सर्वप्रथमः राजा आसीत्। तस्यैव कुले महापराक्रमस्य राज्ञः दिलीपस्य जन्म अभूत्। सः सम्यक् प्रजापालनं कुरुते स्म। दिलीपस्य भार्या नारीरत्नभूता मागधी सुदक्षिणा आसीत्। चिरकालपर्यन्तं तस्यां सुदक्षिणायां गर्भचिन्हं न प्रादुर्बभूव। अनपत्यतया नितरां दुःखितः सः नृपतिः दिलीपः साम्राज्यसुखं निःसारं मन्यमानः सपत्नीकः वशिष्ठाश्रमम् अगच्छत्। तत्र वशिष्ठम् अभिवाद्य कुशलादिपृच्छानन्तरम् आगमनकारणं जिज्ञासितः राजा निवेदयामास। भगवन् ! तव एतस्यां वध्वां बहुकालं यावत्   गर्भचिन्हम् अनवलोक्य सर्वविधानन्दयुतः अपि अहं नितरां दुःखितः अस्मि। राज्यश्रीः मह्यं न रोचते। मत्तः परं पिण्डदानकर्तृकाभावात् मम पूर्वजाः दुःखमनुभविष्यन्ति। अतः अपुत्रक्लेशः नितान्तं बाधते। दिलीपस्य वचनं श्रुत्वा महर्...

संस्कृत में विवाह की शुभकामनाएं

Image
दाम्पत्यजीवनम् इदं भवतु हर्षदम्। मंगलं क्षेमदञ्च भवतु।।  प्रतिदिनम् अभिनवं प्रेम वर्धताम्।  शतगुणं कुलं सदा हि मोदताम्।। लोकसेवया देवपूजनम् । गृहस्थजीवनं भवतु मोक्षदम्।। दाम्पत्यजीवनस्य अनन्तमङ्गलकामना:। 

लक्ष्य का चिन्तन

Image
लक्ष्य सही होना चाहिए, क्योंकि काम तो दीमक भी दिन रात करते हैं, परन्तु वह निर्माण नहीं, विनाश करती है।  डॉ जितेन्द्र तिवारी

हरतालिका व्रत अखण्ड-सौभाग्य का प्रतीक है, भगवान् शिव-माता पार्वती से सम्बन्धित व्रत कथा

Image
वागर्थाविव सम्पृक्तौ वागर्थप्रतिपत्तये । जगतः पितरौ वन्दे पार्वतीपरमेश्वरौ ।।  भाद्रपद के शुक्ल पक्ष की तृतीया तिथि हरतालिका के नाम से शिव-पार्वती भक्तों में लोकप्रिय है। यह पर्व शिव-पार्वती के अखण्ड सम्बन्ध का प्रतीक है। समाज में पति और पत्नी के बीच जो सम्बन्ध है , वह क्या है ? क्या   इनके मध्य कोई ऐसी डोर भी है , जो हमको एक शांत और मंगलकारी परिवार की ओर ले जाती है ? दूसरा प्रश्न - परिवार तो अन्य देवों के भी हैं , लेकिन सनातन संस्कृति में शिव परिवार ही क्यों आदर्श बना ?   भगवान् शंकर और पार्वती के मिलन के कई प्रसंग हमारे लिए आदर्श हैं। शिव पुराण से लेकर श्रीरामचरितमानस तक अनेक ग्रंथों में शिव और पार्वती को श्रद्धा और विश्वास की संज्ञा दी गई है। श्रद्धा पार्वती जी हैं और विश्वास साक्षात् भगवान शंकर हैं। जब एक-दूसरे के प्रति श्रद्धा और विश्वास   होगा , तो वह आदर्श परिवार होगा। जहां इनमें से किसी एक की भी कमी होगी , परिवार संकट और क्लेश में घिर जाएगा। शिव प्रसंग में दो स्त्री आती हैं। एक सती और दूसरी पार्वती।   हम पार्वती के रूप में स्त्री को अंगीकार करते है...